De last van het verleden

Weblogbericht | 19-09-2013

Geschreven door Han Peters.

De Tweede Wereldoorlog ligt bijna zeventig jaar achter ons. Toch is er elk jaar weer discussie over Duitse aanwezigheid op 4 mei. Sommige wonden helen nu eenmaal langzaam.

Als je door die bril naar Afghanistan kijkt, begrijp je hoe moeilijk het voor veel Afghanen is om in het reine te komen met het eigen verleden. De herinneringen en de pijn zijn nog te vers.

Dat bleek toen afgelopen maand het Nederlandse Openbaar Ministerie een Afghaanse dodenlijst publiceerde. Tijdens een onderzoek naar oorlogsmisdaden kwam een lijst tevoorschijn met meer dan 4700 namen van mensen die eind jaren zeventig door het toenmalige regime waren vermoord.

Ik had die avond een diner georganiseerd op de ambassade. Een van de gasten, een vooraanstaande mensenrechtenactiviste, zegde op het laatste moment af. Ze had de naam van een dierbare aangetroffen op de lijst en was begrijpelijkerwijs niet in de stemming.

De publicatie van de lijst maakt een einde aan de onzekerheid waarmee duizenden nabestaanden al meer dan dertig jaar kampen. Maar helaas betekenden de jaren zeventig niet het einde van geweld, executies en verdwijningen in Afghanistan. Op Twitter zei iemand te hopen dat ook de Taliban en de warlords ooit ter verantwoording zouden worden geroepen.

Tenminste één onderzoeksrapport over wandaden uit het recente verleden beweegt zich tussen doofpot en publicatie. Als ik hierover met Afghanen spreek, krijg ik twee meningen. Sommigen zijn bang dat het oprakelen van het verleden tot geweld en afrekeningen zal leiden. Anderen vinden publicatie juist een noodzakelijke stap op weg naar verzoening.

Persoonlijk denk ik dat je niet écht verder kunt, zolang je het verleden als een last met je meedraagt. Je moet op een goed moment proberen om met dat verleden in het reine te komen. Ik zeg dat met de nodige bescheidenheid. Want ook in Nederland blijkt dat een lastige opgave. Denk aan Srebrenica.

Ik haal tegenover Afghanen vaak het voorbeeld van Zuid-Afrika aan. De waarheidscommissie kon amnestie verlenen aan mensenrechtenschenders als ze bereid waren om hun daden te erkennen en spijt te betuigen. Afghanen zeggen me dan dat dat in hun land niet zo werkt. Dat geen enkele krijgsheer ooit publiekelijk spijt zal betuigen.

Ik weet niet of de tijd alle wonden heelt. De pijn wordt minder, dat is waar. Maar soms blijven er littekens. Het verleden kan nu eenmaal niet ongedaan worden gemaakt. Maar spijt en vergeving kunnen helpen om die last dragelijker te maken. Ook in Afghanistan.

Meer blogs van Han Peters uit Kaboel:
Dichtende tienermeisjes
Verloren kinderen
Van vechten naar dienen

Lees het nieuwsbericht over de dodenlijsten, op nos.nl, nrc.nl of telegraaf.nl.

Blijf op de hoogte:

  1. Weblogberichten ontvangen via rss

Reacties: