Over slavernij, borsten en boekverbrandingen

Weblogbericht | 01-08-2013

Geschreven door Pieter Jan Kleiweg.

150 jaar geleden werd de Slavernij in Suriname en de Nederlandse Antillen afgeschaft. Slavernij: u denkt misschien dat het niet meer bestaat.

Abeid BIRAM, de bekendste Mauritaanse abolitionist.

Maar slavernij is een open zenuw in Mauritanië. Daar werd de slavernij pas in 1981 formeel afgeschaft. Mauritanië is een voor Nederlanders onbekend land. Het staat met één been in Noord-Afrika (grens met Marokko) en met het andere been in Sub-Sahara Afrika (buurland van Senegal).

30% van de bevolking is nakomeling van Arabische nomaden: lichtgekleurd dus. 70% is donker: van Afrikaanse oorsprong.

Mauritaanse anti-slavernij organisaties als ‘SOS Esclaves’ (zie website) en ‘IRA’ (zie facebook) zeggen dat 20% van de 3,4 miljoen Mauritaniërs nog in slavernij leeft. Dus 600.000 mensen.

Wie zijn deze slaven? Waar leven ze?

De meerderheid, aldus de anti-slavernij beweging, is huisslaaf. Donkere (Afrikaanse) Mauritaniërs die werken voor de lichtgekleurde elite. Zij slapen in kleine zijkamertjes van de huizen en ontvangen geen loon. Hun families zijn generaties lang verbonden met de families van hun meesters.

Ook werken er slaven op het land. Mij werd uitgelegd hoe je deze horigen kan herkennen: de vrouwen werken vaak met ontblote borsten en dragen rokken nét boven de knie. Dat kunnen slechts slaven zijn, want een godvrezende Mauritaniër zal nooit toestaan dat zijn vrouw half ontbloot werk verricht, zo hoorde ik.

Abeid BIRAM is de bekendste Mauritaanse abolitionist (zie foto). Ik sprak hem vorige week. In 2012 verbrandde hij publiekelijk de geschriften van de 14de eeuwse Moslim rechtsgeleerde Ibn Khalid. Deze Khalid rechtvaardigde slavernij: de meester mag op ieder moment zijn slaaf verkopen; de meester besluit over huwelijk en nageslacht van de slaaf; de slavin is te allen tijde beschikbaar voor vleselijk verkeer met de meester.

Onmiddellijk na de boekverbranding werd BIRAM opgepakt. De tenlastelegging was loeizwaar: aantasting van de staatsveiligheid en de principes van de Islam, lidmaatschap van een verboden organisatie. Abeid BIRAM werd na enkele maanden vrijgelaten. Maar de zaak tegen hem is niet afgedaan. 

De laatste jaren is er in Mauritanië maar één persoon veroordeeld voor slavernij. Terwijl er tientallen zaken bij Justitie aanhangig werden gemaakt.

Als ik dit met Mauritaanse ministers bespreek, antwoorden zij dat slavernij in Mauritanië écht is afgeschaft, en dat er slechts sprake is van de “pijnlijke naweeën” van het slavernijverleden (les séquelles de l’esclavage). En het is waar: in de regering, en op hoge posities (voorzitter Parlement, Sociaal Economische Raad etc.) zitten velen Harratines, zwarte nakomelingen van slaven.

De regering wijst er ook op dat het in heel West-Afrika nu eenmaal traditie is dat arme families al eeuwenlang voor een andere, rijkere, familie werken: zowel in huis, als op het land. Kortom: dit is een sociologisch Afrikaans verschijnsel en geen Mauritaans probleem.

Dus is slavernij niet een kwestie van zwart en wit?

Ik pakte de mensenrechtenbrief van mijn Minister Timmermans er nog eens bij. Daar staat (hier): “Nederland verzet zich tegen pogingen om het respect voor de universaliteit te ondermijnen door misbruik van begrippen als culturele diversiteit en traditionele waarden”.

En zo is het precies.

Er moet eerlijk onderzoek komen naar aangiftes van slavernij in Mauritanië. En de abolitionisten, zoals Abeid BIRAM, moeten recht hebben op vrije meningsuiting.

Slavernij is een onkruid dat in West-Afrika nog steeds moet worden uitgeroeid.

Meer blogs over moderne slavernij:
Slavernij nog geen geschiedenis, nog niet weg uit Europa (Roemenië)

Meer blogs van Pieter Jan Kleiweg:
Over de donkere kant van het witte strand (Gambia)
Over hengsten en Pythons (Senegal)

Blijf op de hoogte:

  1. Weblogberichten ontvangen via rss

Reacties: