Een beroep op mensenrechten begint met het toekennen van die rechten aan anderen

Weblogbericht | 30-06-2016

Geschreven door Paul Winters .

De Georgisch Orthodoxe Kerk speelt een belangrijke rol in de Georgische samenleving. Tegelijkertijd hebben veel Georgiërs hun blik gericht op het veel meer geseculariseerde Europa. Dat deze twee bewegingen niet altijd goed samengaan wordt aangetoond door discussies in Georgië over homoseksualiteit.

 

Voor een grote minderheid is het een lastig te bevatten concept, voor de meerderheid kortweg een zonde. Tegelijkertijd is er een groeiende beweging die juist opkomt voor de rechten van de LGTBI gemeenschap. Dit soort onderwerpen kunnen gemakkelijk een wig drijven tussen progressieve Georgiërs die hun blik nadrukkelijk op Europa hebben gericht en meer conservatieve Georgiërs die de normen en waarden van de kerk aanhangen.
Een gedeeld vertrouwen in mensenrechten zou deze partijen dichter bij elkaar kunnen brengen. Helaas is het vaak zo dat de ene partij zich beroept op het ene mensenrecht – het recht op non-discriminatie – en de andere partij op het ander – het recht op vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst. Op deze manier blijven beide partijen alleen voor eigen parochie preken, zonder zich te verplaatsen in de ander. Wat hier gebeurt, is eigenlijk een vertaling van de kritiek die cultuurrelativisten leveren op mensenrechten in het algemeen.
Cultuurrelativisten pleiten ervoor dat iedereen zich beperkt tot zijn of haar eigen cultuur en de uitingen die daar bij passen. Iets soortgelijks gebeurt er in Georgië waar de twee partijen elkaar ook maar moeilijk kunnen begrijpen, juist omdat ze zich beperken tot hun eigen opvattingen. Cultuurrelativisten komen echter al snel met zichzelf in de knoop, zoals ook de Georgische situatie aantoont. Want wat te doen als er binnen één cultuur twee zeer verschillende opvattingen bestaan over homoseksualiteit?
Conflicten tussen, veelal seculiere, burgerrechten bewegingen en geloofsgroeperingen zullen binnen veel culturen tot wrijving leiden. Om deze partijen dichter bij elkaar te brengen, is er een overstijgende maatstaf nodig. Die overstijgende maatstaf kan nu juist geboden worden door mensenrechten, zolang die niet selectief en alleen voor het eigen gelijk worden gebruikt. Het moge duidelijk zijn dat mensenrechten niet de verwoording zijn van een universeel gedeelde moraal, maar ze onderschrijven wel enkele universeel gedeelde waarden die we niet zomaar aan de kant mogen schuiven.
We zouden mensenrechten kunnen opvatten als een krachtig instrument dat het inlevingsvermogen in de ander moet vergroten. Wanneer we mensenrechten op de deze manier hanteren vormen ze de maatstaf die polarisatie in een samenleving tegen kan gaan en verschillende groeperingen dichter bij elkaar kan brengen, in plaats van deze tegen elkaar uit te spelen. Of om met de woorden van Nelson Mandela te spreken, zoals die ook worden aangehaald in de beleidsnota ‘respect en recht voor ieder mens’, “the purpose of freedom is to create it for others.”
Op onze ambassade in Tbilisi wordt de uitwerking van dit Nederlandse mensenrechtenbeleid goed zichtbaar wanneer er gekeken wordt naar onze lopende projecten. Een goed voorbeeld is de training die gegeven wordt in één van onze projecten aan geestelijken en functionarissen van de Georgisch Orthodoxe Kerk. De training richt zich op het uitleggen, dus niet opleggen, van Europese waarden en van de Europese spelregels. Ook steunen we projecten die de bescherming van de rechten van de LGBTI gemeenschap helpen bevorderen. Op 17 mei (IDAHOT) is er bijvoorbeeld een ontbijt georganiseerd waarbij alle relevante betrokkenen binnen de LGBTI gemeenschap uitgenodigd waren. Ook hier was het bevorderen van begrip voor de ander een belangrijk element om tot een verbeterde situatie te komen. Als we de universaliteit van mensenrechten onderuit halen door bepaalde groepen ervan uit te sluiten, kunnen ze aanleiding geven tot polarisatie; als we mensenrechten echter ook aan ‘de ander’ gunnen gaat er een sterke verenigende werking van uit die mensen bij elkaar brengt en het wederzijdse begrip bevordert.

 

Blijf op de hoogte:

  1. Weblogberichten ontvangen via rss

Reacties: