Twee weken naar de Mensenrechtenraad

Weblogbericht | 26-03-2015

Geschreven door Frank Huisingh.

Hoe voorkom je genocide? Hoe gaat de internationale gemeenschap om met de mensenrechtensituatie in Birma/Myanmar?

Vertegenwoordigers van het Koninkrijk tijdens 'National dress day' in Genève.

Zomaar twee vragen die besproken worden tijdens de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties, die drie keer per jaar bijeen komt in Genève.

Diplomaten uit alle landen die lid zijn van de VN onderhandelen over – al dan niet actuele- mensenrechtenthema’s en landensituaties. Alle landen onderhandelen mee, maar alleen de 47 leden mogen stemmen. Nederland is sinds dit jaar weer lid van de Raad.

De ‘maartsessie’ duurt vier werken en de eerste twee daarvan maakte ik deel uit van de delegatie die Nederland vertegenwoordigt.

Hoe werkt dit dan, zo’n onderhandeling? Na slechts twee weken de volgende observaties:

1. De onderhandelingen zelf? Als fervent deelnemer van Model UN’s (simulaties van de Verenigde Naties) tijdens mijn studententijd was ik gewend met veel retoriek en overtuigingskracht mijn standpunten naar voren te brengen in speeches van 45 seconden. In Genève was dat niet nodig: bevlogen toespraken zijn tijdens onderhandelingen niet de bedoeling. ‘De bedoeling’ is dat je duidelijk maakt wat jouw land vindt van een bepaalde paragraaf van een conceptresolutie.

2. Nederland vertegenwoordigen? Uiteraard vertegenwoordig je Nederland, maar dit betekent niet dat je tijdens de onderhandelingen ook namens Nederland punten hoeft in te brengen. Van tevoren, eerst in Brussel en daarna tijdens de Raad in Genève, wordt uitgebreid de EU-positie besproken. Één lidstaat treedt op als ‘burden sharer’ namens de EU en zal dus ook het standpunt van de EU naar voren brengen. Je kunt wel afspreken dat Nederland spreekt om het EU-standpunt kracht bij te zetten, of een ander argument te weerspreken.

3. Alles gebeurt in achterkamertjes? Ja en nee. Nee, want de daadwerkelijke onderhandelingen zijn een zeer gestructureerd proces, zoals boven beschreven. Ja, want veel gebeurt informeel en niet in de zaal. Een achterkamertje is het overigens niet te noemen, de ‘Serpentine Bar’ is een hal met tafeltjes waaraan diplomaten en vertegenwoordigers van NGO’s werken en koffie drinken. Vanuit deze lounge kijk je, wederom het contrast, uit over het meer en de bergen rondom Genève.

4. Wat is er verder te doen? De bezoekende ministers en andere hoogwaardigheidsbekleders tijdens het ‘high level segment’ trekken veel aandacht; altijd spannend wat de VS en Iran gaan zeggen, zeker als ze in de buurt onderhandelen over het Iraanse nucleaire programma. Verder zijn er ‘side events’. De term ‘side events’ doet meer spannends vermoeden dan het is: veel NGO’s en landen organiseren bijeenkomsten om aandacht te schenken aan voor hen belangrijke onderwerpen. De setting – een aantal toespraken na elkaar – is niet heel aantrekkelijk, de inhoud daarentegen vaak heel interessant. Denk aan de aankomende verkiezingen in landen in Oost-Afrika en de risico’s die deze met zich mee brengen voor de mensenrechtensituatie, of de artistieke vrijheid van meningsuiting, actueel na de aanslag op Charlie Hebdo in Parijs.

5. Heeft het zin? Het is veel papierwerk en veel diplomatiek gedoe. Maar de Mensenrechtenraad zorgt er wel voor dat onderwerpen die staten het liefst negeren op de agenda blijven staan. Het instellen van een onderzoek door de OHCHR (het kantoor van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten), zoals voor Sri Lanka, leidt daadwerkelijk tot druk op het land om de misdaden uit het verleden te (laten) onderzoeken. Hetzelfde geldt voor de Speciale Rapporteur die informatie met de Raad deelt over de situatie in Wit-Rusland.

Tot slot: veel mensenrechtenverdedigers die hun verhaal delen in de Mensenrechtenraad worden bij thuiskomst opgepakt, lastiggevallen en geïntimideerd. Deze represailles zijn natuurlijk schandalig. Ze tonen op pijnlijke wijze wel aan dat staten en andere actoren zich blijkbaar iets aantrekken van de Mensenrechtenraad.

 

Blijf op de hoogte:

  1. Weblogberichten ontvangen via rss

Reacties: