Een mensenrechtenbenadering voor intersekse

Weblogbericht | 11-12-2014

Geschreven door Miriam van der Have.

Intersekse wordt vaak nog gezien als een medisch probleem. Dat geldt ook voor Nederland. Om daar verandering in te brengen moet het biologische verschijnsel intersekse worden benaderd vanuit een mensenrechtenperspectief.

Wereldwijd is het vooral ILGA (International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association) dat zich hier voor inzet. Miriam van der Have van het Nederlands Netwerk Intersekse/DSD ging onlangs naar de ILGA World Conference in Mexico omdat daar belangrijke besluiten werden genomen over de internationale toevoeging van de I aan LHBT's.

Intersekse is een parapluterm voor diverse aangeboren condities waarbij de ontwikkeling van het chromosomale, gonadale (geslachtsklieren) of anatomische geslacht verschilt van de norm. Mensen met een intersekse-conditie identificeren zich meestal als man óf vrouw. Een andere naam voor intersekse is het in 2006 door artsen geïntroduceerde acroniem DSD. Dat staat voor Disorders of Sex Development, hoewel steeds meer organisaties het woord Disorders vervangen door Differences. Zoveel namen en een bijna niet te begrijpen definitie, maken dat intersekse weinig aandacht krijgt in de media. Maar het is niet de enige reden. Artsen hebben mensen met een intersekseconditie lange tijd geadviseerd om er met niemand over te praten. Door schaamte en stigma zijn er maar weinig mensen die openlijk durven of willen vertellen dat ze geboren zijn met een intersekseconditie.

De rol van artsen bij de gevoelens van schaamte en stigma is op zich al een reden om intersekse vanuit een mensenrechtenperspectief te willen bekijken. Maar er is meer aan de hand. Recente publicaties van onder andere de Verenigde Naties, het Europees Parlement en de Raad van Europa zien medische behandeling, en dan vooral onnodige genitale chirurgie, van kinderen met een intersekseconditie als een mensenrechtenprobleem. Opvallend is dat daarbij altijd gedacht wordt vanuit een LHBTI-kader en niet vanuit een medisch perspectief. Op dit moment loopt er een onderzoek van de FRA (European Agency for Fundamental Rights) naar de bescherming van de rechten van deze kinderen en rond maart 2015 zal de Raad van Europa een Issue Paper Intersex publiceren. Naar verwachting zal hierdoor vanuit Europa steeds meer belangstelling ontstaan voor de mensenrechtenaspecten van intersekse.

Maar in Nederland is dat nog lang niet het geval, zoals blijkt uit het SCP-rapport Leven met Intersekse/DSD dat dit jaar werd gepubliceerd. In dat SCP-rapport wordt op basis van interviews met zeven mensen die allen betrokken zijn bij een patiëntenorganisatie gesteld dat mensen met een intersekseconditie geen raakvlakken zien met de LHBT-groep. Dat beeld doet onrecht aan relatief recente, maar breed gedragen, ontwikkelingen wereldwijd. Doordat in de onderzoeksopdracht aan het SCP al een samplingbias werd opgenomen, wordt in het SCP-rapport sterk de medische visie op intersekse/DSD verwoord. Die visie staat haaks op de resultaten van het promotieonderzoek van Margriet van Heesch (publicatie begin 2015) en internationale publicaties van sociaalwetenschappelijk onderzoek. Het staat ook haaks op de eerder genoemde publicaties van de Verenigde Naties, het Europees parlement en de Raad van Europa – daarin is nadrukkelijk gekozen voor een LHBTI-mensenrechtenbenadering.

De rol van de wereldwijde LHBTI-koepelorganisatie ILGA is hierbij ook van belang. Dat bleek in november opnieuw tijdens de ILGA World Conference 2014 in Mexico. Door de oprichting van het interseksesecretariaat heeft intersekse een stem gekregen in het bestuur van ILGA. Maar bovendien is intersekse toegevoegd aan de ‘constitution’ (de statuten waarin het langetermijnbeleid van de organisatie staat beschreven), waardoor intersekse nu sterk verankerd is in ILGA. Maar het allerbelangrijkste is misschien wel dat de Verklaring van Malta als beleid is aangenomen door de plenaire vergadering – hierdoor is voor iedereen duidelijk geworden waar de I voor staat als ILGA het over LHBTI heeft.

Voor de intersekseorganisaties is het nu belangrijk om ook buiten de LHBTI-organisaties aandacht te vragen voor intersekse. Om te beginnen zal NNID dat doen bij de komende midterm review van het Nederlandse emancipatiebeleid. Ook in Nederland moet duidelijk worden dat intersekse een mensenrechtenissue is en niet een medisch probleem. Dat vraagt een heel andere aanpak dan veel artsen en patiëntenverenigingen voorstaan.

Blijf op de hoogte:

  1. Weblogberichten ontvangen via rss

Reacties: