Demonstreren in Zimbabwe

Weblogbericht | 07-10-2014

Geschreven door Gera Sneller.

Het verbod op demonstraties in woonwijken dat recent is uitgevaardigd door burgemeester Van Aartsen van Den Haag, heeft nogal wat stof doen opwaaien. Terecht: demonstreren is een vorm van vrije meningsuiting.

Bestuurders moeten wel heel voorzichtig zijn met het inperken daarvan.

Het recht op vrije meningsuiting is in Nederland vastgelegd in de Grondwet. Dat geldt ook voor Zimbabwe. Sterker nog: De nieuwe Grondwet garandeert niet alleen het recht op vrije meningsuiting, maar expliciet ook het recht op vrije vergadering èn het recht om (vreedzaam) te demonstreren.

De Grondwet - in Zimbabwe consequent aangeduid als “nieuwe Grondwet” – werd in maart 2013 per referendum door de bevolking goedgekeurd. Volgens experts is de nieuwe Grondwet een schoolvoorbeeld van hoe het moet: progressief en democratisch. De rechten van Zimbabwaanse burgers zijn in de Grondwet opgenomen in de zogenaamde “Bill of Rights”, die alleen via een referendum kan worden aangepast. Daarmee zijn de mensenrechten in Zimbabwe stevig verankerd, zou je zeggen.

Helaas is, zoals vaker voorkomt, de praktijk van alledag taaier dan de letter van de (Grond)wet. Allereerst is er een groot aantal wetten (schatting is zo’n 400), dat niet in overeenstemming is met de nieuwe Grondwet en dus moet worden aangepast. En daar lijkt van de kant van de regering niet zo veel haast mee te worden gemaakt. Deels ongetwijfeld uit gebrek aan capaciteit en expertise binnen het ambtenarenapparaat, maar waarschijnlijk ook uit politieke onwil: toen eind 2013 de wet tegen smaad (die vooral wordt ingezet tegen critici van President Mugabe) door de rechter ongrondwettelijk werd verklaard, ging de minister van Justitie onmiddellijk in hoger beroep in plaats van te kiezen voor snelle aanpassing van de betreffende wetgeving.

De afgelopen weken toonden ook aan dat het feit dat de nieuwe Grondwet het recht op demonstratie garandeert nog niet bij de autoriteiten is doorgedrongen. Verschillende vreedzame demonstraties van jeugdleden van oppositiepartij MDC-T, die President Mugabe wilden herinneren aan zijn verkiezingsbelofte meer banen te creëren, werden door de politie gewelddadig beëindigd. Aanwezigen (waaronder journalisten) werden in elkaar geslagen en een aantal werd gearresteerd.

Een Nederlands spreekwoord zegt: Papier is geduldig. Maar de Zimbabwanen zijn dat steeds minder. Zij willen dat de rechten, die hen in de nieuwe Grondwet zijn gegeven, ook werkelijkheid worden. De burgerlijke en politieke rechten, zoals hierboven genoemd, maar ook vooral sociaal-economische rechten: recht op onderwijs, recht op voedsel en water, recht op gezondheidszorg. De ambassade ondersteunt via het Mensenrechtenfonds initiatieven, die het proces van aanpassing van de wetgeving aan de nieuwe Grondwet versterken en versnellen. Belangrijk, maar niet genoeg: als het gaat om sociaal-economische rechten zal veel afhangen van de ontwikkeling van de economie. Maar daarover later meer.

Blijf op de hoogte:

  1. Weblogberichten ontvangen via rss

Reacties: