De dodenkerkers van Habré

Weblogbericht | 08-09-2014

Geschreven door Pieter Smidt van Gelder.

Als Hissène Habré in 1982 de macht in Tsjaad (Centraal Afrika) grijpt, ontstaat op het eerste gezicht iets van rust. Jarenlang is het land door burgeroorlogen en conflicten geteisterd.

© 2013 Getty Images

Sterke man Habré lijkt hier een eind aan te maken, maar deze stabiliteit heeft een prijs. Bij de inname van hoofdstad N’Djamena worden krijgsgevangenen en politieke tegenstanders zonder pardon geëxecuteerd. Al na een jaar documenteert Amnesty International de verschillende gruweldaden van het regime.

Acht jaar later valt Habré zelf. Hij vlucht naar Senegal. Hier leidt hij jarenlang een rustig en ongestoord leven.

Een nationale commissie in Tsjaad doet onderzoek naar de verschillende mensenrechtenschendingen. In 1992 komt ze met haar eindrapport. Volgens een voorzichtige schatting zijn er in de acht Habré-jaren 40.000 mensen omgekomen. Zowel in de hoofdstad als in de provincie had de gevreesde politieke politie DDS verschillende (clandestiene) gevangenissen. De meest beruchte was La Piscine, een voormalig zwembad, waar honderden gevangenen in veel te kleine ruimten letterlijk ondergronds op elkaar gepakt zaten. Marteling en extrajudiciële executies waren aan de orde van de nacht. Gevangenen komen om door executie en marteling, maar ook ‘gewoon’ als gevolg van honger, uitputting en ziekten.

Nu, 24 jaar na de val van Habré, doet een speciaal Afrikaans hof in Senegal onderzoek. Er is jarenlang juridisch getouwtrek aan voorafgegaan. Uiteindelijk heeft het Haagse Internationaal Gerechtshof bepaald dat Habré in Dakar vervolgd en berecht moet worden. Rechtsbasis is het VN-anti-martelverdrag (CAT), dat Senegal geratificeerd heeft. Ook Nederland draagt financieel bij aan dit hof. En ja, na al die jaren in vrijheid is Habré dan toch gearresteerd.

Zonder juridische haken en ogen is het proces niet. Dat er op grote schaal gemarteld en gemoord is, staat wel vast. Nationale en internationale mensenrechtenorganisaties (o.a. Human Rights Watch) hebben voor uitvoerige documentatie gezorgd. Maar juridisch zal ook causaliteit bewezen moeten worden. Vast moet komen te staan dat de president er van wist. Maar op dit moment erkent Habré de competentie van het speciale Hof niet.

Ik ben in N’Djamena, Tsjaad en vraag verschillende mensen: wat vinden jullie van deze rechtszaak? Zowel mensenrechtenorganisaties als de gewone man op straat is duidelijk: dit is een goede zaak. ‘Alle Tsjadiërs zien vol spanning uit naar dit proces. Het is belangrijk voor ons dat duidelijk wordt wie waarvoor verantwoordelijk is’, aldus de woordvoerder van de grootste mensenrechtenorganisatie ter plaatse. ‘Lui il a fait trop de massacres. Si on ne le juge pas, les autres présidents feront la même chose’, zegt een ander. Uiteindelijk zijn de meeste mensen die ik spreek dan ook voorzichtig positief: ‘tout le monde s’attend à un procès, compte tenu des atrocités. On est plutôt optimiste.’

Blijf op de hoogte:

  1. Weblogberichten ontvangen via rss

Reacties: