Never Again

Weblogbericht | 16-04-2014

Geschreven door Antonie Verheijen.

Het kan helaas snel gaan. In het voorjaar van 2010 liep ik nog volledig veilig door de straten van Damascus. Afgelopen zomer was ik als toerist in Rwanda en ik heb me geen moment onveilig gevoeld.

Links Louise Mushikiwabo, Minister van Buitenlandse Zaken van Rwanda (foto's van http://www.genocideprevention.be/ )

Het was dan ook moeilijk voor te stellen dat Rwanda er twintig jaar geleden totaal anders uit zag, net zoals ik me nu niet kan voorstellen hoe Syrië is veranderd. Het kan snel gaan; ten goede, maar helaas ook ten kwade En dat is iets om bij stil te staan.

Op 6 april 1994 werd een vliegtuig met daarin de Rwandese president Juvénal Habyarimana uit de lucht geschoten. De dood van de president luidde een golf van geweld in: in een tijdsbestek van ongeveer honderd dagen werden – de schattingen lopen uiteen – een half miljoen tot een miljoen Tutsi’s en gematigde Hutu’s met zeer exceptioneel en bovenal doelgericht geweld om het leven gebracht. In het geschiedenisboek van de mensheid staat de Rwandese genocide beschreven in inktzwarte letters. Never again, was de reactie van de internationale gemeenschap.

In aanloop naar de twintigste herdenking van de slachtoffers van de Rwandese genocide, organiseerde de Belgische Minister van Buitenlandse Zaken op 31 maart en 1 april 2014 de Internationale conferentie over genocidepreventie. Doel: dat genocide - en andere massale wreedheden (naast genocide zijn dat oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en etnische zuiveringen) - nooit meer plaats mogen vinden. Een divers gezelschap van wetenschappers, juristen, Ngo’s en internationale organisaties, gaf haar visie over waarom massale wreedheden plaats kunnen vinden en hoe de internationale gemeenschap hier mee om dient te gaan. Op de tweede dag spraken, naast de Secretaris-generaal van de VN, verschillende ministers. Ook minister Timmermans sprak over het belang van het bestrijden van straffeloosheid. Tot slot sprak de Rwandese minister van Buitenlandse Zaken. Haar aangrijpende betoog (“we must avoid making the same mistakes”), benadrukte het belang van gezamenlijke inspanningen ten behoeve van wreedhedenpreventie. Hoewel de meningen over hoe preventiebeleid uitgevoerd dient te worden variëren, is men het over één ding eens: massale wreedheden mogen nooit meer plaats vinden. Nu niet. Nooit niet.

Maar hoe kunnen misdaden die nauwelijks in te beelden zijn al in de kiem worden gesmoord? Tijdens de conferentie kwamen verschillende mogelijkheden aan bod. De staat zelf is de belangrijkste speler die kan voorkomen dat massale wreedheden plaatsvinden, door middel van o.a. een sterke en onafhankelijke politiemacht, een onafhankelijke rechtsstaat en gewaarborgde grondrechten. In de tweede plaats kan de internationale gemeenschap staten helpen met de opbouw van een stabiele staat en samenleving. Ook het ratificeren van internationale verdragen en conventies – en het toezien op de naleving hiervan - is een belangrijk middel dat de internationale gemeenschap in kan zetten. Tenslotte is het essentieel om straffeloosheid te voorkomen door daders te vervolgen en te berechten. Het Internationaal Strafhof en andere hoven en tribunalen – waaronder ook nationale hoven – is zowel een effectief middel om straffeloosheid te voorkomen als om mogelijke nieuwe daders af te schrikken. Iedere partij en ieder individu kan een andere rol aannemen om er voor te zorgen dat massale wreedheden nooit meer plaatsvinden.

Never again. Het is twintig jaar geleden dat de Rwandese genocide heeft plaatsgevonden. In 2015 wordt Srebrenica voor de twintigste keer herdacht, evenals het einde van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust zeventig jaar geleden. Maar helaas, je hoeft de krant maar open te slaan om te weten te komen dat massale wreedheden niet enkel behoren tot een ver verleden, of zich louter afspelen in verre landen. Herdenken alleen is daarom - hoewel van enorm belang – niet voldoende. Herdenken moet leiden tot actie. Met verenigde inspanning kan de internationale gemeenschap er aan bijdragen dat massale wreedheden voortaan enkel en alleen in geschiedenisboekjes te vinden zijn. Ik kon veilig door Rwanda reizen; ik hoop dat dat spoedig voor ieder mens mogelijk is in andere door wreedheden getroffen samenlevingen, waaronder Syrië.

Ambassadeur Leoni Cuelenaere schreef eerder over Rwanda:

Mensenrechtenverdedigers in Rwanda: wantrouwen grootste probleem     

Democratie: meedoen is belangrijker dan winnen

Homoseksualiteit in Rwanda: onwennig maar niet illegaal

Blijf op de hoogte:

  1. Weblogberichten ontvangen via rss

Reacties: