Vluchtelingenkamp Zaatari - een tipje van de sluier

Weblogbericht | 18-03-2014

Geschreven door Sarah Spronk.

Het bord ‘Syrian border 25 km’, drukt me met de neus op de feiten. We zijn niet ver verwijderd van een gebied waar dagelijks duizenden mensen vandaan vluchten.

Een gebied dat voortdurend het nieuws beheerst en waar de verhalen over stelselmatige schendingen van mensenrechten blijven shockeren. Dit geldt ook voor seksuele en reproductieve rechten. Doel van deze reis naar Jordanië is inzicht te krijgen in de prevalentie van seksueel geweld onder Syrische vluchtelingen.

Rondom me zijn rotsige heuvels met hier en daar een huis, wat begroeiing en een paar kamelen die loom op een grasspriet kauwen. Hier, te midden van de Jordaanse woestijn, ligt het vluchtelingenkamp Zaatari. Een gigantische verzameling witte tenten en containers waarin zo’n 600.000 mensen wonen. Geleidelijk groeit het kamp uit tot een echte stad met supermarkten, moskeeën en zelfs een bibliotheek. De afstanden zijn groot en er is geen vervoer. Dat betekent dat men soms uren moet lopen om naar school, de vrouwenoasen of naar het ziekenhuis te gaan - in de brandende Jordaanse zon. Dit is een probleem, omdat veel vrouwen zich niet veilig voelen buiten hun tenten. Om die reden heeft elke tent een eigen rioolgeultje, zodat de vrouwen ’s nachts niet naar de beschikbare sanitaire faciliteiten hoeven te lopen. De Arabische nachten hier zijn erg donker.

Vandaag brengen we een bezoek aan een project van UN Women. Dit project wordt deels gefinancierd door Nederland en stelt vrouwen in staat hun eigen zaakjes op te starten. In de eerste barak bezoeken we een naaiatelier voor traditionele abaya’s. In diezelfde ruimte poseert een vrouw trots met de draagbare babywiegjes en de bijpassende luiertassen die ze gemaakt heeft. Een barak verder zit een druk bezochte kapsalon waar me terloops een hennatatoeage wordt aangesmeerd. Op verzoek van de vrouwen zelf wordt er in een nieuwe oase ook een computertraining opgezet.

Dezelfde ruimtes worden gebruikt voor trainingen in zelfverdediging, leiderschap en onderhandelen. Bovendien komen vrouwen in de ruimtes bijeen om thema’s te bespreken die vaak alleen tussen vrouwen onderling bespreekbaar zijn. Precies vandaag vindt een gesprek plaats tussen de investigator van de Office of the High Commissioner on Human Rights en 10 vrouwen die net zijn aangekomen uit Syrië. Onderwerp van gesprek is de positie van vrouwen in het Syrische conflict en het gebruik van seksueel geweld tegen vrouwen en meisjes.

Bij aanvang stelt één van de aanwezige vrouwen voor hun sluier af te doen, maar uit angst voor herkenning en mogelijke repercussies voor achtergebleven familieleden kiezen velen ervoor dat niet te doen. Toch hebben deze vrouwen de moed om hun verhalen met ons te delen. Een vrouw stelt dat de mannen vooral vechten om hun vrouwen en kinderen te beschermen. Ze vertelt dat verschillende soldaten mannen chanteren door hun vrouwelijke familieleden naar de gevangenis te halen en te dreigen hen te verkrachten. Regelmatig worden huizen ’s nachts binnengevallen, terwijl de aanwezige bewoonsters nog in nachtkledij zijn. Een vrouw zegt het als volgt: ‘Syrian women are tough, we are not afraid of bullets or granates. The only thing we really are afraid of is to get raped’.

Ook in het kamp is sprake van seksueel geweld. Door de oorlog en het hoge aantal scheidingen zijn er relatief veel huishoudens met een vrouw aan het hoofd. Families verblijven met een groot aantal kinderen en familieleden in kleine tenten. Dit maakt hen en hun kinderen kwetsbaar voor (seksueel) geweld. In andere gevallen raken de mannen gefrustreerd doordat ze geen werk hebben. Deze frustratie komt vaak tot uiting in huiselijk geweld en seksueel misbruik.

De door UN Women geboden vaardigheidstrainingen hebben een positief effect op de manier waarop vrouwen en mannen met elkaar omgaan. Vrouwen verdienen een eigen inkomen en krijgen daardoor een betere onderhandelingspositie. Jonge meiden leren hun eigen leven vorm te geven en een constructieve rol te spelen in de nieuwe omgeving. Het zou mooi zijn als ze deze ervaring 25 kilometer verder over de grens met Syrië kunnen inzetten - zodra de rust daar wederkeert.

Blijf op de hoogte:

  1. Weblogberichten ontvangen via rss

Reacties: