Zanele Muholi: LGBTI-activiste in Zuid-Afrika

Weblogbericht | 28-02-2014

Geschreven door Andre Haspels.

Zanele Muholi is een Zuid-Afrikaanse fotografe. Zwart. Lesbisch. In haar werk laat ze de harde werkelijkheid zien van de LGBTI-gemeenschap in Zuidelijk Afrika. En dat is geen vrolijk verhaal.

Eerst maar even wat cijfers. 1 op de 4 (!) mannen in Zuid-Afrika heeft ten minste 1 vrouw verkracht (Smith, Quarter of Men in South Africa Rape, Survey Finds, 2009; http://www.theguardian.com/world/2009/jun/17/south-africa-rape-survey). In Kaapstad worden, volgens NGO Luleki Sizwe, naar schatting 10 lesbiennes per week verkracht door mannen om hen te laten voelen hoe het is om een "echte" vrouw te zijn (corrective rape). Voor geheel Zuid-Afrika ligt dit getal op 20 per week. Agressie tegen lesbiennes heeft de afgelopen 10 jaar tot minstens 30 moorden geleid. Overigens wordt slechts 4% van de mannen daadwerkelijk veroordeeld voor verkrachting (Geen, South Africa Lesbians Campaign Against Corrective Rape, 2011; http://www.pinknews.co.uk/2011/03/15/south-african-lesbians-campaign-against-corrective-rape/).[1]

Voor haar werk kreeg Zanele op vrijdag 14 februari jl. de Prins Claus Award uitgereikt in een volle zaal van het Wits Art Museum in Johannesburg. Het werd een fantastische gebeurtenis, vooral omdat het publiek bestond uit haar vriendengroep, die ze ook vastgelegd heeft in haar werk. Homo's die verliefd elkaars hand vasthouden en in de camera kijken. (Semi) naaktportretten van lesbiennes. Transgenders die, prachtig aangekleed, voor hun verlaten shack staan op het eenzame platteland in de Vrijstaat. Vanavond zijn ze er, en ze vieren feest, luidruchtig, uitgelaten. Ze zingen en dansen en in een rituele ceremonie wordt Zanele door twee mensen bescherming van God gevraagd. Dat Zanele en haar vriendenkring zo uitgelaten zijn is geen vanzelfsprekendheid. Er zijn geen vertegenwoordigers van de overheid gekomen vanavond.

Dapper, dat Zanele door blijft gaan met haar provocerende kunst. Moedig, dat zij en haar vrienden zich niet verstoppen. De Prins Claus Fonds -prijs en de zichtbare aanwezigheid van de Ambassade wordt zeer gewaardeerd en gezien als steun in de rug. Maar we zijn er nog lang niet. Na afloop van de festiviteiten word ik in een hoekje aangesproken door een 24-jarige vrouw. Ze wil mijn advies, als "elder". Wat moet ze nu: ze weet zeker dat ze lesbisch is, heeft zelfs een vriendin in Nederland, maar haar ouders zullen haar verstoten als dat uitkomt. En dat wil ze ook niet. Ze heeft geprobeerd om met jongens te slapen, maar dat lukte echt niet. Ze weet wie ze is en wat ze is, maar haar omgeving wenst dat niet te accepteren. Ik bied vooral een luisterend oor en raad haar aan vooral zichzelf trouw te blijven. Gelukkig kan ze goed praten met de ouders van haar vriendin, via Skype in Amsterdam. In een notendop de tragiek van veel lesbiennes: uit angst je familie en vrienden te verliezen niet jezelf kunnen zijn.

Het feest verplaatste zich naar de aanpalende Stevenson-galerij, een paar blokken verder. Ook daar foto's van Zanele aan de muur. In de grote hal ligt Zanele zelf een uur lang opgebaard in een glazen kist, in een witte doek, haar lichaam slechts voor een deel bedekt onder rode rozen. Ter nagedachtenis aan lesbiennes die vermoord zijn. Veel zichtbaarder kun je het niet maken. Schokkend.


[1] Zie ook:  Overview and Analysis of Corrective rape and Murder in SA:  http://mg.co.za/article/2013-07-15-00-violence-against-black-lesbians-is-a-struggle-for-power  en Open Society on Human Rights: ‘aspects of corrective rape and need to classify corrective rape as a hate crime’: http://www.osisa.org/buwa/south-africa/classify-%E2%80%98corrective%E2%80%99-rape-hate-crime

Blijf op de hoogte:

  1. Weblogberichten ontvangen via rss

Reacties: