Op bedevaart naar de grote Magal. Over pelgrims, poen en politiek.

Weblogbericht | 16-01-2014

Geschreven door Miriam Otto.

Meer dan twee miljoen mensen reizen elk jaar af naar het stoffige stadje Touba in het hart van Senegal. Deze bedevaart naar de oorsprong van de machtige soefi-islamitische broederschap van de Mouriden wordt 'Le Grand Magal' genoemd. 

De moskee van Touba.

De pelgrims herdenken de ballingschap van hun illustere marabout (geestelijk leider) Cheikh Ahmadou Bamba. De Franse kolonisator stuurde de invloedrijke Bamba in 1895 naar Gabon, waar hij een spirituele ontwikkeling doormaakte. Naar verluidt kwam hij lopend over water terug.

De economische impact van Le Grand Magal kan niet worden onderschat. Van een klein dorpje is Touba uitgegroeid tot de tweede stad van Senegal. De Khalief, de leider van de Mouriden, is de geestelijke en bestuurlijke autoriteit. Hij bepaalt hoe de opbrengst van de zakat (aalmoes, islamitische belasting) wordt besteed. Bovendien ontvangt hij van elke pelgrim een toegangsprijs. Dit heeft hem geen windeieren gelegd, hetgeen te zien is aan zijn vele dure huizen en auto’s.

Ook de diplomatieke gemeenschap was uitgenodigd. Mijn Franse collega en ik waren de enige westerse en vrouwelijke diplomaten die hieraan gehoor gaven. 

Uiteraard hadden we ons voor de gelegenheid aangepast aan de lokale kledingvoorschriften: van top tot teen bedekt. Onze Saoedi collega wees me er onderweg fijntjes op dat een lok haar aan mijn hoofddoek ontsnapte. Snel herschikte ik mijn sjaal, de minaretten van de moskee van Touba doemden op in de verte. Dat is trouwens de grootste moskee van West Afrika.

Aan de grens van Touba wordt ingaand verkeer gecontroleerd: sigaretten en drank worden afgenomen. Tabak en alcohol zijn in dit religieuze oord verboden. Ook mag er niet gegokt en gedanst worden. Hier gelden andere regels dan in de rest van seculier Senegal.

Maar de sfeer op straat bleek allesbehalve ingetogen. Ik zag een krioelende bontgekleurde menigte zich wringen langs marktkraampjes en eetstalletjes. Handelaren en straatventers uit het hele land deden goede zaken. Door de pelgrims werd geflaneerd, gegeten, gelachen en zowaar geflirt. Zij dosten zich hiervoor uit, met veel bling, prachtige kapsels (onbedekt) en schitterende jurken met diepe decolletés. Mijn hoofddoek begon een beetje te knellen..

Moderne diplomatie: hoofddoek en headset

Ik verwonderde mij dan ook over de speech van de woordvoerder van de Khalief, die zelf zelden spreekt en meestal schuilgaat achter een zonnebril. Hij waarschuwde voor de kwade invloed van het materialistische westen. De 'witte man' heeft de bevolking van het rechte pad afgeleid. En, er zijn nog altijd mensen die afdwalen, ook in Touba. De Khalief hoopt daarom dat de nationale politie zal helpen de discipline te herstellen.

Hoe groot zijn economische en politieke invloed ook is, aan dat verzoek zal de Senegalese regering niet tegemoet komen. Zij draagt godsdienstvrijheid hoog in het vaandel. Aan de grote tolerantie voor religieuze minderheden, in dit land waar 95% moslim is, zou men zowel in het westen als het oosten een voorbeeld kunnen nemen. Niet voor niets organiseerden Senegal en Nederland, samen met Canada, een side-event over godsdienstvrijheid tijdens de laatste Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.

De politie handhaaft dus de wetten van het land, niet de religieuze regels van deze 'staat in de staat'. Vroeger spoorde de Khalief zijn volgelingen wel eens aan om een bepaalde presidentskandidaat te steunen. Maar tegenwoordig geeft de Khalief geen stemadvies meer, omdat de politieke tegenprestaties uitbleven en zijn advies door het groeiend politiek bewustzijn aan invloed inboette. Toch gaat ook de huidige president, Macky Sall, regelmatig bij de Khalief langs voor informeel advies – en het levert hem stemmen op. Kritiek leveren op deze religieuze leider zou politieke zelfmoord zijn.

Op audiëntie bij de Khalief

Op de terugweg naar Dakar deed ik mijn hoofddoek opgelucht weer af. Toch prettig dat je als Nederlandse diplomaat niet één pad hoeft te volgen.

Meer lezen over Senegal?

Over AIDS, residenties en betaalde seks

Over bloggers, twitter en democratisering van het nieuws

Over hengsten en pythons

Blijf op de hoogte:

  1. Weblogberichten ontvangen via rss

Reacties: